PSL AI Maturity Framework
Van AI-experiment naar AI-Native organisatie
Het PSL AI Maturity Framework is een transformatiemodel dat laat zien waar een organisatie staat met AI en wat de volgende stap is. Het beschrijft vier fasen, van losse experimenten tot AI als standaard manier van werken, en acht pijlers in drie domeinen. Het bouwt op de 70/20/10-regel van BCG: het grootste deel van het succes zit niet in de techniek, maar in mensen en processen.
In het kort
- 4 fasen: AI Nascent, AI Emerging, AI First en AI Native.
- 8 pijlers in 3 domeinen: Richting, Samenhang en Verandering.
- 70/20/10-regel: 10% algoritmes, 20% technologie en data, 70% mensen en processen.
- Toepassen in 3 stappen: nulmeting, prioriteren en lighthouse-projecten.
- Meten: met de gratis AI Maturity Scan of met De Doorlichting.
Waarom dit model
Bijna iedereen experimenteert. Bijna niemand haalt er echt resultaat uit.
Volgens onderzoek van McKinsey en BCG experimenteert bijna negen op de tien organisaties met AI, maar haalt slechts 1 tot 6% er fundamentele verbeteringen of financiële resultaten op bedrijfsniveau mee. Dat is geen technologieprobleem. Het is een organisatievraagstuk.
De meeste organisaties steken hun tijd en geld in de factor die het minst bijdraagt: de nieuwste modellen en tools. De mensen, de cultuur en de processen, waar het verschil wordt gemaakt, krijgen de minste aandacht. Het framework zet die verhouding recht.
Modellen en algoritmes
Welk AI-model je kiest, maakt minder uit dan je denkt.
Technologie en data
Infrastructuur en de kwaliteit van je data.
Mensen en processen
Gedrag, vaardigheden en hoe het werk is ingericht.
Vier fasen
Van shadow AI naar AI als standaard
Elke fase beschrijft waar een organisatie staat en welke valkuil erbij hoort. Op de ene pijler kun je verder zijn dan op de andere.
-
AI Nascent
Shadow AIGeen beleid, geen strategie, geen regie. Medewerkers gebruiken AI op eigen initiatief, buiten het zicht van IT en directie. De energie is er, de richting ontbreekt.
ValkuilWisselende kwaliteit, datalekken en risico's onder de AVG en de AI Act.
-
AI Emerging
De georganiseerde pilotEr komen pilots, een eerste beleid en soms een AI-team. Een echte stap vooruit, en tegelijk de fase waarin de meeste organisaties vastlopen.
ValkuilPilot purgatory: pilots die in hun eigen bubbel slagen, maar nooit opschalen naar het hele bedrijf.
-
AI First
Strategische integratieAI is onderdeel van de strategie. Processen worden opnieuw ontworpen met AI als vertrekpunt, er wordt gestuurd op meetbare waarde en de 70/20/10-regel zit in de begroting.
ValkuilBestaande processen versnellen in plaats van ze echt anders inrichten.
-
AI Native
De North StarAI is de standaard voor elk vraagstuk. Medewerkers sturen AI-agents aan in plaats van handwerk te doen, en sommige processen bestaan alleen dankzij AI.
Het verschilAI First verbetert bestaande processen. AI Native heeft processen die zonder AI niet zouden bestaan.
Acht pijlers, drie domeinen
Aan welke knoppen je draait om een fase verder te komen
Richting
Het strategisch kompas. Zonder richting wordt AI een verzameling losse acties.
- 1. AI-roadmap en visieEen levend plan dat quick wins combineert met verandering op de lange termijn.
- 2. Value tracking en ROISturen op wat AI oplevert voor het bedrijfsresultaat, niet alleen op bespaarde uren.
- 3. Governance en ethiekHeldere spelregels, AI-geletterdheid en naleving van de AI Act, vanaf het begin.
Samenhang
De motor. Kan de organisatie leveren wat de strategie belooft?
- 4. Talent en skillsIedereen AI-geletterd, van gebruiker naar regisseur. Leren in het echte werk, niet alleen met een e-learning.
- 5. Processen en organisatieWerk opnieuw inrichten rond AI, met wendbare teams die continu bijsturen.
- 6. Tech en dataBetrouwbare data en systemen die met elkaar praten, zodat AI de context van je bedrijf kent.
Verandering
De brandstof en de 70%. Het meest onderschatte domein.
- 7. Cultuur en adoptiePsychologische veiligheid: experimenteren wordt beloond, gecontroleerd falen is een leermoment.
- 8. AI-mindset en leiderschapVan angst om vervangen te worden naar samenwerken met AI, en leiders die het zelf voorleven.
Leiderschap
Het AI-harnas van de leider
AI-transformatie begint niet bij de medewerker, maar bij de leider. Medewerkers kijken niet naar wat je zegt, maar naar wat je doet. Een directeur die AI zelf gebruikt, maakt het normaal voor de hele organisatie.
Het AI-harnas is de persoonlijke set gewoonten en inzichten die een leider in het eigen werk heeft opgebouwd. Het is een antwoord op drie vragen.
- Waar gebruik ik AI in mijn eigen werk?Voorbereiden van overleggen, strategische vraagstukken structureren, rapporten samenvatten, scenario's verkennen.
- Wat heb ik daarvan geleerd?Wat werkt, wat niet, en waar menselijk oordeel onvervangbaar blijft.
- Hoe stuur ik mijn organisatie op basis van die ervaring?Wie het zelf doet, kan de roadmap niet alleen tekenen maar ook inhoudelijk meebouwen.
Toepassen
Zo pas je het framework toe, in drie stappen
Nulmeting
Scoor je organisatie eerlijk op alle acht pijlers. Het spinnenwebdiagram toont in één oogopslag sterktes en blinde vlekken. Vaak scoort Tech en data relatief hoog, en blijven Cultuur en Mindset achter.
Doe de gratis scan →Prioriteren
Pak niet alle acht pijlers tegelijk aan. Kies de twee of drie die de voortgang het meest blokkeren en richt daar de energie op. Volgorde en focus zijn alles.
Zo werkt De Doorlichting →Lighthouse-projecten
Start één of twee zichtbare projecten met veel impact, weinig complexiteit en een doorlooptijd van drie tot vier maanden. Ze leveren cijfers voor de directie en zijn een cultureel vliegwiel.
Samen bouwen →
Eerlijk over de grenzen van het model
- De fasen suggereren een rechte lijn; in de praktijk zit een organisatie op de ene pijler verder dan op de andere.
- De 70/20/10-verdeling is een vuistregel, geen natuurwet. De verhoudingen verschillen per organisatie en sector.
- Het werkt alleen met een eerlijke, gedeelde zelfreflectie, ook van de top. Een buitenstaander maakt de diagnose scherper.
Veelgestelde vragen
Wat je waarschijnlijk wilt weten
Wat is het PSL AI Maturity Framework?
Een transformatiemodel dat laat zien waar een organisatie staat met AI en wat de volgende stap is. Het onderscheidt vier fasen (AI Nascent, AI Emerging, AI First en AI Native) en acht pijlers in drie domeinen: Richting, Samenhang en Verandering. Het is ontwikkeld door Pieter Slingerland van PSL Consulting.
Wat is de 70/20/10-regel?
Een vuistregel van de Boston Consulting Group: ongeveer 10% van het succes van AI hangt af van de modellen en algoritmes, 20% van technologie en data, en 70% van mensen en processen. Veel organisaties investeren precies omgekeerd.
Wat is het verschil tussen AI First en AI Native?
Een AI First-organisatie verbetert bestaande processen met AI. Een AI Native-organisatie heeft processen die zonder AI niet zouden bestaan; AI is daar de standaard manier van werken.
Hoe weet ik in welke fase mijn organisatie zit?
Met de gratis AI Maturity Scan: 17 vragen, ongeveer 10 minuten, met een persoonlijk rapport. Voor een diepere meting is er De Doorlichting, waarbij de scores samen met de directie worden vastgesteld en nagerekend.
Is het framework ook geschikt voor het mkb?
Ja. Het is gemaakt voor directies van organisaties met 20 tot 150 medewerkers en vraagt geen technische kennis. Het helpt juist om te kiezen waar je met beperkte tijd en budget het meeste bereikt.
Bronnen
- McKinsey & Company (2025). The State of AI: Agents, Innovation, and Transformation.
- BCG (2026). AI Transformation Is a Workforce Transformation.
- BCG (2025). From Potential to Profit: Closing the AI Impact Gap.
- Agrawal, A., Gans, J. en Goldfarb, A. (2018). Prediction Machines. Harvard Business Review Press.
- Mollick, E. (2024). Co-Intelligence: Living and Working with AI. Portfolio/Penguin.
- Slingerland, P. (2026). AI Maturity Framework: From AI Experiment to AI-Native Organization. Toolshero.
Waar staat jouw organisatie?
Doe de scan in 10 minuten, of plan een kennismaking en bespreek je uitslag met Pieter.
